|
Cykl menstruacyjny Płodność Antykoncepcja Przygotowanie do ciąży Niepłodność Menopauza Pierwsze objawy ciąży |
Metody antykoncepcji 7. Prezerwatywa
Skuteczna metoda antykoncepcyjna powinna być: - skuteczna - tania - łatwa w stosowaniu - nie powodująca skutków ubocznych.
Żadna metoda antykoncepcyjna (oprócz całkowitej abstynencji) nie jest pewna w 100%. Skuteczność antykoncepcji mierzy się wykorzystując tzw wskaźnik Pearla. Jest to wskaźnik opracowany przez Raymonda Pearla w 1932 roku określający skuteczność metod antykoncepcyjnych. Wskaźnik ten wyznacza się jako pomnożony przez 1200 (u niektórych badaczy 1300) stosunek liczby niezamierzonych poczęć do liczby badanych cykli, przy stosowaniu ustalonej metody antykoncepcji. Podaje więc liczbę zapłodnień w ciągu roku na 100 badanych kobiet (ok 1200 cykli). Im niższy jest wskaźnik Pearla, tym metoda jest skuteczniejsza. Bez stosowania antykoncepcji wskaźnik Pearla wynosi 85.
Poniżej przedstawiamy najpopularniejsze metody regulacji płodności.
Jest to najstarsza grupa różnych metod rozpoznawania płodności, opartych o zapis długości poprzednich cykli miesiączkowych kobiety. Zalicza się do nich głównie Metodę Ogino-Knausa, Metodę Dni Standardowych oraz inne metody znane już w starożytności, które obecnie mają znaczenie głównie historyczne. Podstawą tych metod jest 12-miesięczna obserwacja cykli miesiączkowych. Chcąc określić pierwszy dzień płodny należy od liczby dni najkrótszego w ciągu minionych 12 m-cy cyklu odjąć liczbę 20 (np. najkrótszy cykl trwał 26 dni; 26-20=6; pierwszym dniem płodnym jest 6 dzień cyklu miesiączkowego). Aby określić ostatni dzień płodności należy od liczby dni najdłuższego cyklu odjąć 11, (np. 29-11=18). Metody charakteryzują się efektywnością rzędu 5% (Metoda Dni Standardowych) i 9% (Metoda Ogino-Knausa) w przypadku prawidłowego ("perfekcyjnego") stosowania (ang. perfect use) oraz 25% w przypadku typowego stosowania. Metody te opierają się na spostrzeżeniu, że od jajeczkowania do końca cyklu mija mniej więcej 14 dni, a zmienny jest czas cyklu przed jajeczkowaniem. Po uwzględnieniu możliwości wystąpienia cykli dłuższych i krótszych od zaobserwowanych otrzymuje się podany przepis.
(Źródło: http://pl.wikipedia.org/wiki/Kalendarzyk_ma%C5%82%C5%BCe%C5%84ski)
W zakresie metod objawowo-termicznych wyróżnia się: - metoda Rötzera, - Kippleyów, - angielską, - Kramarek (opracowanie polskie). Istnieje cały szereg metod (odmian) naturalnego planowania rodziny, które wykorzystują pomiary podstawowej temperatury ciała (PTC), obserwację objawu śluzu i kalkulację, a niektóre z nich samoobserwację szyjki macicy. Poszczególne odmiany tej metody, w zależności od autora i kraju, różnią się sposobem prowadzenia kart obserwacji cyklu, innymi liniami pomocniczymi i stosunkowo mało istotnymi różnicami w sformułowaniach kryteriów rozpoznawania faz płodności i niepłodności cyklu. Wielość metod stwarza pewne trudności ich użytkownikom i nie jest możliwym ich całościowe omówienie. Okres niepłodności poowulacyjnej, według Flynn, rozpoczyna się 3 dnia wieczorem podwyższonej podstawowej temperatury ciała (trzecia temperatura po skoku powinna być o co najmniej 0,2°C wyższa od najwyższej z sześciu przedwzrostowych temperatur, jeśli trzecia wyższa temperatura tego warunku nie spełnia, należy poczekać na czwartą - wystarczy, że będzie się znajdować nad linią pokrywającą) lub 3 dnia wieczorem po szczycie objawu śluzu bądź/i szyjki macicy; przy tym rozstrzyga objaw późniejszy. Według metody J. Rötzera okres niepłodności poowulacyjnej rozpoczyna się 3. dnia fazy podwyższonej temperatury, liczonej po dniu szczytu objawu śluzu, przy tym trzecia jej wartość powinna być, co najmniej o 0,2 °C wyższa od najwyższej podstawowej temperatury ciała podczas sześciu dni poprzedzających. Okres niepłodności przedowulacyjnej, według Flynn, rozpoznaje się od pierwszego dnia cyklu (pod warunkiem, że poprzedni cykl był cyklem dwufazowym), a ostatni jego dzień wylicza się, odejmując liczbę 20 od czasu trwania najkrótszego spośród ostatnich 12 cykli dwufazowych. Jeżeli natomiast mamy obserwacje z 6-12 cykli dwufazowych wówczas od najkrótszego z nich odejmujemy liczbę 21. Od 4 do 6 obserwowanego cyklu można uznać 5 pierwszych dni cyklu jako dni niepłodne, pod warunkiem, że żaden z dotychczasowych cykli nie był krótszy niż 26 dni. Reguła obowiązuje pod warunkiem, że wcześniej nie pojawił się objaw śluzu. Dla ustalania okresu niepłodności przedowulacyjnej J. Rötzer preferuje posługiwanie się zmodyfikowaną regułą Doeringa. Okres ten zaczyna się w pierwszym dniu cyklu (pod warunkiem, że poprzedni cykl był cyklem dwufazowym), a kończy się dnia poprzedzającego dzień wyznaczony przez odjęcie liczby 7 od najkrótszej fazy niskiej temperatury, spośród ostatnich 12 cykli dwufazowych, chyba, że trwała ona krócej niż 13 dni, wówczas wystarczy odjąć liczbę 6. Reguła obowiązuje pod warunkiem, że wcześniej nie pojawił się objaw śluzu. - Okołoowulacyjny okres płodności obejmuje czas pomiędzy okresami niepłodności: - przedowulacyjnej, - poowulacyjnej. (źródło: http://pl.wikipedia.org/wiki/Metody_objawowo-termiczne)
Metoda polega na wstrzyknięciu w ramię lub pośladek iniekcyjnego progestagenu. Hormon aplikuje się w ciągu 5 dni od rozpoczęcia ostatniej miesiączki, by mieć pewność, że kobieta nie jest w ciąży. Matki nie karmiące piersią, u których po urodzeniu dziecka nie powróciła jeszcze miesiączka, mogą otrzymać pierwszą dawkę 5 dni od daty porodu, a karmiące dokładnie 6 tygodni po porodzie.Po 3 lub więcej miesięcy po porodzie lekarz powinien najpierw upewnić się, że kobieta nie jest w ciąży zanim wykona iniekcję hormonalną. Zabieg musi być powtarzany, co 3 miesiące.
Pigułka jednoskładnikowa tzw minipigułka zawiera progestagen zagęszcza śluz szyjki macicy, uniemożliwiając plemnikom przedostanie się do komórki jajowej. Czasem hamuje też jajeczkowanie. Ponieważ nie zawierają estrogenu, który zaburza laktację, zaleca się je matkom karmiącym, a ponadto kobietom, które nie mogą stosować pigułek z estrogenem ani spirali, nałogowym palaczkom i paniom zbliżającym się do menopauzy. W opakowaniu jest 28 tabletek, które bierze się codziennie, bez przerwy między kolejnymi opakowaniami. Minipigułki maja podobna skuteczność co pigułki dwuskładnikowe, lecz zawierają niej hormonów.
Wkładka wewnątrzmaciczna (wewnątrzmaciczna wkładka antykoncepcyjna, spiralka domaciczna, ang. Intra Uterine Device, IUD) – bardzo popularny i skuteczny środek antykoncepcyjny, przeznaczony dla kobiet. Ocenia się, że na świecie, głównie w krajach wysoko rozwiniętych, stosuje go ok. 160 milionów kobiet. Wkładka jest skuteczna przez wszystkie dni cyklu miesięcznego i zależnie od typu może pełnić swą funkcję od roku do 5, a nawet do 12 lat
Współczesne wkładki wewnątrzmaciczne produkowane są z elastycznego plastiku w wielu konfiguracjach przestrzennych, dopasowanych do światła macicy. Wszystkie też są aktywne, to znaczy zawierają jakiś czynnik zwiększający ich skuteczność. Najczęściej tym czynnikiem jest miedź, która gromadzi się w śluzie szyjki macicy (prawdopodobnie upośledza przemiany energetyczne glikogenu w komórce plemnika) oraz w śluzówce macicy (endometrium) i zmienia jej właściwości, zapobiegając po zapłodnieniu jaja zagnieżdżeniu zygoty, powodując jej śmierć. Uwalniana miedź wspomaga i rozszerza obszar działania wkładki obojętnej (czyli nieaktywnej), działającej podobnie, ale tylko w okolicach miejsc jej styku ze śluzówką. Inne doniesienia mówią, że na skutek obecności wkładki komórka jajowa, zamiast przebywać w jajowodzie około 3 dni, trafia do macicy po kilkunastu godzinach, co wyklucza synchronizację faz. Mimo wielu badań zjawisko nie jest do końca wyjaśnione. Stosuje się też wkładki ze stopniowo uwalnianym progesteronem – hormonem mającym wpływ na stan śluzu w szyjce macicy i uniemożliwiającym przenikanie plemników do wnętrza. Wkładki z progesteronem działają około roku, wkładki z miedzią o wiele dłużej, średnio do pięciu (i więcej) lat. Oprócz miedzi czasami stosuje się też inne metale - osobno lub w połączeniu z miedzią, głównie cynk oraz srebro. Wkładki mają kilka niezależnych sposobów działania: - drażniące działanie wkładki powoduje zmianę konsystencji śluzu, co spowalnia ruch plemników; - jony miedzi działają plemnikobójczo; - obecność wkładki utrudnia przemieszczanie się plemników i jaja; - jako ciało obce wkładka wywołuje niewielki stan zapalny w macicy (jałowy, bez obecności bakterii), co zmniejsza możliwość prawidłowego zagnieżdżenia się zarodka po zapłodnieniu jaja; - jeżeli wkładka uwalnia dodatkowo hormon, powoduje zmianę struktury endometrium, co zmniejsza szanse zagnieżdżenia się zarodka i zmienia strukturę śluzu macicy, co unieruchamia plemniki. Możliwe działania niepożądane - Założenie wkładki może w niektórych przypadkach znacznie zwiększyć krwawienie miesiączkowe. Czasami występują niewielkie krwawienia w połowie cyklu. Objawy te zwykle ustępują po 2-3 cyklach. W niektórych przypadkach jednak wskazane jest usunięcie wkładki. - Zbyt duże lub nieprawidłowo położone wkładki mogą powodować bóle. Nieustępujące bóle (po założeniu wkładki ból może utrzymywać się ok. doby) są wskazaniem do ich usunięcia. - U 3-5 proc. kobiet, zwłaszcza w pierwszych 3 miesiącach stosowania może dojść do całkowitego lub częściowego wypadnięcia wkładki. W pierwszym wypadku wystąpi całkowity brak działania antykoncepcyjnego a w drugim efekt będzie zmniejszony ze zwiększonym prawdopodobieństwem wystąpienia zakażeń. Umiejscowienie wkładki łatwo ustalić w gabinecie dzięki napylonemu na powierzchnię wkładki siarczanowi baru. Prawidłowe ułożenie i obecność wkładki może również badać sama kobieta wyczuwając nitki lub wystającą z szyjki macicy wkładkę (nieprawidłowa sytuacja). Wypadnięcia zdarzają się najczęściej podczas miesiączki, więc wkładkę można zauważyć na podpasce. Podczas używania wkładki nie zaleca się stosowania tamponów. - W ciągu pierwszych 2 tygodni od założenia wkładki może dochodzić do reakcji zapalnych, zwykle ustępujących samoistnie. Miedź działa antybakteryjnie więc wspomaga naturalne procesy obronne organizmu. - Całkowite lub częściowe wypadnięcie wkładki może skutkować ciążą. W takich przypadkach zaleca się usunięcie wkładki, co może jednak skończyć się samoistnym poronieniem. W przypadku donoszonych ciąż z wkładką nie zaobserwowano efektów ubocznych – wkładka wypadała razem z łożyskiem. - U części kobiet zdarzają się ciąże pozamaciczne, wkładka przed nimi nie chroni. Przeciwwskazania- Wkładkę wewnątrzmaciczną można stosować 3 miesiące po porodzie (w tym czasie zwykle występuje bezpłodność laktacyjna) lub poronieniu (można założyć wcześniej, ale jest duże prawdopodobieństwo jej niedopasowania); - stany zapalne narządów rodnych (nawet wyleczone), mięśniaki macicy, nadżerki, obfite krwawienia i wszelkie tego typu nieprawidłowości wymagające leczenia - są one często wykrywane przy badaniu ginekologicznym wymaganym przed złożeniem wkładki; - niedokrwistość, braki żelaza i niski poziom hemoglobiny, wysoki OB - nie stosuje się w przypadku już zaistniałej ciąży; - nie zaleca się pacjentkom z naturalną skłonnością do poronień (duże prawdopodobieństwo wypadnięcia wkładki); - w przypadku wad wrodzonych lub nietypowej budowy macicy (współczesne wkładki fabryki produkują w standardowych kształtach i wielkościach); - nie zaleca się stosowania wkładki u kobiet, które jeszcze nie rodziły, ze względu na niewielkie rozwarcie szyjki macicy. Młode kobiety są bardziej płodne, a równocześnie trudniej dla nich dobrać odpowiednich rozmiarów i typu wkładkę. Wskaźnik Pearla dla kobiet starszych jest korzystniejszy. Ponadto skuteczność metody rośnie wraz z długością jej stosowania. Najmniejsza jest w pierwszych miesiącach (brak odpowiedniej koncentracji miedzi). W tym czasie niektórzy lekarze zalecają dodatkowe stosowanie pianek lub kremów plemnikobójczych. Wkładki zastosowane zgodnie z zaleceniami u zdrowych kobiet nie powodują żadnych efektów ubocznych, zwłaszcza nie są czynnikiem stymulującym powstawanie raka ani różnego rodzaju nadżerek, zapaleń itp., wykrywalnych metodami cytologicznymi. Jedynie statystycznie znacząco rośnie prawdopodobieństwo wystąpienia promienicy (prawdopodobnie na skutek wystających do pochwy nici i lokalnie większej dostępności glikogenu). (źródło: http://pl.wikipedia.org/wiki/Wk%C5%82adka_domaciczna)
(źródło: http://www.grabieniec.pl/pokaz_artykul.php?id_artykulu=992)
Prezerwatywa może być stosowana przez: - mężczyzn - zakłada się ją na penisa w stanie erekcji bezpośrednio przed stosunkiem płciowym (wskaźnik Pearla dla prezerwatywy męskiej to od 2 do 15); - kobiety - tzw. kobiecy kondom - podobna do prezerwatywy dla mężczyzn, długości około 17 cm. Oba końce ma zakończone pierścieniami. Pierścień wejściowy zapobiegający wpadaniu do pochwy ma średnicę około 7 cm. Drugi pierścień ma na celu umiejscowienie prezerwatywy w pochwie posiada zakończenie o średnicy około 6 cm (wskaźnik Pearla dla prezerwatywy kobiecej to od 5 do 21). Prezerwatywa chroni także przed niektórymi chorobami przenoszonymi drogą płciową, takimi jak: kiła i rzeżączka oraz wirus HIV. Skuteczność prezerwatywy w zapobieganiu przenoszenia wirusa HIV podczas stosunków heteroseksualnych oceniana jest na 80-95%. Jak zaznacza WHO: "To oznacza, że używanie prezerwatyw chroni przed 80% do 95% zakażeń wirusem HIV, które pojawiłyby się, gdyby prezerwatywy nie zostały użyte (nie znaczy to, że 5% do 20% użytkowników prezerwatyw zakazi się HIV)". (źródło: http://pl.wikipedia.org/wiki/Prezerwatywa)
Stosunek przerywany polega na wycofaniu członka z pochwy tuż przed wytryskiem nasienia. Skuteczność tej metody zależy od refleksu partnera, ale nie tylko, plemniki są bowiem obecne w tak zwanym preejakulacie, czyli wydzielinie, która pojawia się jeszcze przed wytryskiem. U wielu mężczyzn znajduje się w niej niewielka, lecz całkowicie wystarczająca do zapłodnienia liczba plemników.
Środek plemnikobójczy ma za zadanie
unieruchomić i zniszczyć plemniki. Wbrew pozorom jest to jeden z
najstarszych i najprostszych środków antykoncepcyjnych. Jeśli nie
zdecydujemy się na tą metodę jako główną ochronę, może ona stanowić
wspaniałe uzupełnienie innych metod. Na pewno zawsze przyczyni się do
zwiększenia skuteczności innych środków.
(źródło: http://kobieta.wp.pl/kat,26355,title,Srodki-plemnikobojcze-wady-i-zalety,wid,10038660,wiadomosc.html?ticaid=1c51a) |
|
Copyright © by Marcin Bernaciak 2009r.
